IŞİD ve Taliban İslam'ı temsil eder mi, terörün İslam'la ilişkisi nedir?

IŞİD ve Taliban gibi örgütlerin İslam'ı temsil edip etmediği sorusu; hem Müslümanlar hem de İslam'ı anlamaya çalışanlar için acil ve kritik bir meseledir. Bu soruyu doğru yanıtlamak; İslam'ın temel öğretileri, siyasi şiddetin kaynakları ve tarihsel bağlam hakkında dikkatli bir analiz gerektirmektedir.

Kısa Cevap: Hayır, Temsil Etmezler

Dünya genelindeki İslam alimlerinin büyük çoğunluğu, IŞİD ve Taliban gibi örgütlerin İslam'ı temsil etmediğini açıkça ifade etmiştir. Ezher Üniversitesi, İslam İşbirliği Teşkilatı ve dünyanın dört bir yanındaki alimler bu örgütlerin İslam adına yaptıklarını şiddetle kınamıştır. Bizzat bu örgütlerin hedef aldığı toplumların büyük çoğunluğu Müslümanlardan oluşmaktadır; bu durum, örgütlerin İslam adına konuştuğu iddiasını başından geçersiz kılmaktadır.

İslam'da Şiddet ve Savaşa İlişkin Temel İlkeler

İslam'ın cihad anlayışı, bazı grupların uyguladığı terörden köklü biçimde ayrışmaktadır.

Masum insanların öldürülmesinin yasağı: Hz. Peygamber'in emirleri arasında şunlar yer almaktadır: "Kadınları, çocukları, yaşlıları öldürmeyin; tapınakları yıkmayın; ağaçları kesmeyin." Kur'an-ı Kerim ise "Kim bir cana kıymamış veya yeryüzünde bozgunculuk çıkarmamış birisini öldürürse bütün insanlığı öldürmüş gibidir" (Maide, 32) buyurur. IŞİD'in ve benzer örgütlerin sivil katliamları, bu açık yasağın doğrudan çiğnenmesidir.

Zulme karşı savunma olarak cihad: İslam hukukunda silahlı cihad; ülkenin işgale uğraması veya Müslümanların can ve inanç güvenliğinin tehdit altında olması gibi koşullara bağlıdır. Sıradan insanlara yönelik terör eylemleri bu kapsamda değerlendirilemez.

Halifelik iddiasının sorunları: IŞİD'in ilan ettiği "halifelik", İslam tarihinin hiçbir dönemindeki meşru halife anlayışıyla örtüşmemektedir. Tarihsel İslam devletlerinde dahi vergi ödeyen gayrimüslimlerin can, mal ve ibadet güvenliği güvence altındaydı.

Bu Örgütlerin Gerçek Kökenleri

IŞİD ve benzer örgütlerin ideolojik arka planını anlamak için birkaç faktörü değerlendirmek gerekmektedir.

Siyasi şikayetler: Irak işgali, Filistin sorunu, Suriye iç savaşı ve bölgedeki otoriter yönetimler, bu örgütlerin beslendiği siyasi zemini oluşturmuştur. Teolojik kılıfa bürünen bu grupların motivasyonlarının önemli bir kısmı siyasidir.

Selefiliğin aşırı yorumu: Bu örgütlerin teolojisi, ana akım İslam düşüncesinden radikal biçimde ayrışan uç yorumlara dayanmaktadır. Bu yorumların İslam ilim geleneğiyle hiçbir bağlantısı yoktur.

Tarihsel Bağlam ve Çarpıtma

İslam tarihi boyunca pek çok hareket dinî referansları siyasi hedefleri için araçsallaştırmıştır. Bu araçsallaştırma, İslam'ı bu tür uygulamalardan sorumlu tutmak için yeterli bir gerekçe değildir. Tıpkı Hristiyan Engizisyon'un Hristiyanlığı ya da Yahudi yerleşimci şiddetinin Yahudiliği temsil etmediği gibi.

İslam'ın Müslümanlara ve İnsanlığa Gerçek Mesajı

Hz. Peygamber (s.a.v.) "Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim" buyurmuştur. Kur'an, Hz. Muhammed'i "alemlere rahmet" (Enbiya, 107) olarak tanımlamıştır. "Sizi yeryüzünde halifeler kıldım" (Bakara, 30) ayeti, Müslümanların yeryüzüne iyilik getirme sorumluluğunu vurgulamaktadır. Bu öğretiler; terörün değil, barış, adalet ve merhametin sözcüsü olan bir din anlayışını ortaya koymaktadır.

Sonuç

IŞİD ve Taliban gibi örgütler, hem eylem hem de ideoloji bakımından İslam'ın öğretilerinden köklü biçimde ayrışmaktadır. Bu örgütlerin İslam adına konuştuğu iddiasını ne Müslümanların büyük çoğunluğu kabul etmekte, ne de İslam'ın kaynakları desteklemektedir. İslam'ı doğru anlamak; bu ayrımı net biçimde görmek ve şiddeti meşrulaştırmak için dinin araçsallaştırılmasına karşı çıkmakla başlar.